Cmentarz Monumentalny w Mediolanie

Mniej znane miejsca Mediolanu - Famedio w Cimitero Monumentale - neogotycka świątynia sławy, symbolizująca niezwykłe dziedzictwo.

Cimitero Monumentale – niezwykła mediolańska nekropolia 

Cmentarz Monumentalny w Mediolanie to jeden z najważniejszych cmentarzy we Włoszech i w Europie, nie tylko jako miejsce pochówku, ale również jako otwarte muzeum, które gromadzi dzieła niektórych z największych włoskich rzeźbiarzy od XIX wieku.

Ten cmentarz, zaprojektowany jako projekt miejski, miał na celu połączenie kultu religijnego zmarłych z ważnością miejską, opowiadając historię miasta i włoskiej rzeźby.Cmentarz Monumentalny składa się z trzech odrębnych obszarów: centralnego i największego, przeznaczonego dla zmarłych katolików, oraz dwóch oddziałów z własnymi przestrzeniami i wejściami: Oddziału Akatolików, dla protestantów, greckich prawosławnych i Ormian, oraz oddziału Izraelitów. Ta struktura odzwierciedla ideę stworzenia miejsca, które mogłoby przyjmować i upamiętniać zmarłych w duchu pamięci i rewaloryzacji miejskiej.

Poza swoją główną funkcją, Cmentarz Monumentalny jest również miejscem o wielkiej wartości kulturowej i artystycznej. Jego groby i pomniki nagrobne, wykonane przez wybitnych artystów, czynią go prawdziwym muzeum pod gołym niebem. Ponadto cmentarz jest otwarty dla publiczności na wycieczki z przewodnikiem, oferując odwiedzającym możliwość odkrycia bogactwa artystycznego, historycznego i społecznego tego wyjątkowego miejsca.

Adres: Piazzale Cimitero Monumentale
20154 Milano

Historia Cmentarza Monumentalnego w Mediolanie

Jego historia rozpoczyna się w 1837 roku, kiedy to administracja austriacka Królestwa Lombardzko-Weneckiego zasugerowała budowę cmentarza, który miał zastąpić liczne i niezdrowe cmentarze rozsiane po mieście. W 1860 roku, pomysł ten został zrealizowany przez nowe władze miejskie, które ogłosiły konkurs na projekt nowego Cmentarza Monumentalnego.

Konkurs wygrał Carlo Maciachini, który urodził się w skromnych warunkach w Induno Olona, a następnie przeniósł się do Mediolanu, gdzie pracował jako rzeźbiarz w drewnie, a później kształcił się na architekta. Jego projekt został ostatecznie zatwierdzony pod koniec 1863 roku, a prace budowlane rozpoczęły się natychmiast. Cmentarz został oficjalnie otwarty 2 listopada 1866 roku, mimo że niektóre elementy architektoniczne nie były jeszcze ukończone.

Cmentarz został zaprojektowany jako miejsce, które mogłoby przyjmować i upamiętniać zmarłych w duchu pamięci i rewaloryzacji miejskiej Składa się z trzech odrębnych obszarów: centralnego i największego, przeznaczonego dla zmarłych katolików, oraz dwóch oddziałów z własnymi przestrzeniami i wejściami: Oddziału Akatolików, dla protestantów, greckich prawosławnych i Ormian, oraz oddziału Izraelitów.

W ciągu lat Cmentarz Monumentalny był wielokrotnie rozbudowywany, aż osiągnął obecną powierzchnię. Architektura cmentarza jest zorganizowana w sposób ortogonalny i symetryczny w stosunku do kształtu centralnej części, z której wychodzą symetryczne portyki zwane Galeriami. Te łączą centralną część – Famedio – z Ediculami.

Architektoniczne cuda Cmentarza Monumentalnego

Wyróżniające się style architektoniczne

Miejsce to to wyjątkowy przykład eklektyzmu architektonicznego, który łączy różne style historyczne. Główne wejście, znane jako Famedio, jest emblematycznym przykładem tego podejścia, łącząc elementy romanizmu z Pizy i gotyku lombardzkiego. Struktura cmentarza charakteryzuje się ortogonalnym i symetrycznym układem, który przyczynia się do stworzenia poczucia porządku i harmonii.

Różne budowle wewnątrz cmentarza odzwierciedlają gusta i trendy eklektyczne z końca XIX wieku, z stylami od pseudoromańsko-lombardzkiego do toskańskiego i bizantyjskiego. Ta różnorodność stylistyczna nie tylko wzbogaca wizualne doświadczenia odwiedzających, ale także odzwierciedla kulturalne bogactwo i historię Mediolanu.

Famedio – monumentalne wejście do Cimitero Monumentale

Famedio, co w tłumaczeniu z włoskiego oznacza „świątynia sławy„, jest centralnym budynkiem na Cmentarzu Monumentalnym w Mediolanie. Został zaprojektowany jako miejsce poświęcone pamięci wybitnych obywateli, którzy przyczynili się do historii i kultury włoskiej, szczególnie mediolańskiej. Famedio pełni funkcję głównego wejścia do cmentarza i jest łatwo rozpoznawalny dzięki swojej imponującej architekturze.

Front Famedio na Cimitero Monumentale w Mediolanie, ozdobiony dekoracyjnymi elementami, będący miejscem pamięci dla wybitnych osobistości.

Wewnątrz Famedio znajdują się groby i pomniki wielu słynnych mediolańczyków, w tym pisarzy, naukowców, artystów i polityków. Najbardziej znaną osobą pochowaną w Famedio jest Alessandro Manzoni, słynny włoski pisarz i poeta, autor powieści „Narzeczeni”. 

Famedio, z jego monumentalną fasadą i bogatymi zdobieniami, jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Cmentarza i stanowi ważny punkt orientacyjny dla odwiedzających. Jego architektura i znaczenie symboliczne podkreślają rolę cmentarza nie tylko jako miejsca pochówku, ale także jako przestrzeni upamiętniającej i celebrującej wkład wybitnych osób w rozwój społeczeństwa i kultury.

Godne uwagi pomniki i rzeźby najbardziej zasłużonych mieszkańców

Na cmentarzu znajdują się  groby wielu znanych osobistości, które pozostawiły niezatarty ślad we włoskiej historii i kulturze. Oto kilka przykładów:

  • Alessandro Manzoni (1785-1873): pisarz i poeta, Manzoni jest uważany za jednego z największych przedstawicieli romantyzmu. Jego najsłynniejsze dzieło, „I Promessi Sposi” (Narzeczeni), jest filarem włoskiej literatury.
  • Salvatore Quasimodo (1901-1968): poeta i krytyk literacki, Quasimodo był jednym z głównych przedstawicieli hermetyzmu. W 1959 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla.
  • Dario Fo (1926-2016): dramaturg, aktor, reżyser, pisarz i ilustrator, Fo jest znany ze swoich satyrycznych i politycznych sztuk. W 1997 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla.
  • Gae Aulenti (1927-2012): architektka i projektantka, Aulenti jest znana ze swoich projektów wnętrz, w tym przekształcenia Beaubourg w Paryżu w Muzeum Sztuki Nowoczesnej.
  • Carla Fracci (1936-2021): tancerka i aktorka, Fracci była jedną z największych gwiazd baletu klasycznego XX wieku. Była pierwszą kobietą pochowaną w Famedio del Cimitero Monumentale 155 lat po jego inauguracji.
  • Arturo Toscanini (1867-1957): dyrygent, uważany za jednego z największych dyrygentów XX wieku. Dyrygował niektórymi z najważniejszych orkiestr na świecie, w tym Orkiestrą Symfoniczną NBC.
Cmentarz Monumentalny w Mediolanie - Grobowiec Alessandra Manzoniego w Famedio

Rzeźby i ich symbolika

„Cimitero Monumentale di Milano”jest znany jako muzeum pod gołym niebem, dzięki obecności licznych rzeźb zdobiących groby i obszary wspólne. Te dzieła sztuki nie są tylko dekoracją, ale niosą ze sobą głęboką symbolikę związaną z życiem, śmiercią i pamięcią.

  • Anioły i postacie religijne: Wiele posągów przedstawia anioły lub postacie religijne, symbole ochrony i duchowego przewodnictwa dla dusz zmarłych. Postacie te są często rzeźbione z wielką wprawą i szczegółowością, odzwierciedlając nadzieję na istnienie poza ziemskim życiem.
  • Portrety i popiersia: Portrety i popiersia zmarłych są powszechne na cmentarzach, często wykonane z uderzającym podobieństwem. Dzieła te służą podtrzymaniu pamięci o pochowanych, celebrując ich życie i wkład w społeczeństwo.
  • Symbole zawodów i pasji: Nierzadko można znaleźć nagrobki przedstawiające narzędzia lub symbole związane z zawodami lub pasjami zmarłego. Symbole te służą do opowiedzenia osobistej i zawodowej historii pochowanych osób, honorując ich pracę i zainteresowania.
  • Alegorie: Niektóre figury mają znaczenie alegoryczne, reprezentując pojęcia takie jak sprawiedliwość, pokój, wieczna miłość lub żałoba. Dzieła te oferują refleksję nad ludzkim życiem i cnotami, zapraszając odwiedzających do głębszej medytacji.
Groby na Cimitero Monumentale w Mediolanie, różnorodne w stylu i zdobieniach, stanowiące ważny element tej historycznej nekropolii.

Nurty artystyczne odzwierciedlone na cmentarzu

Monumentalny cmentarz Mediolanu odzwierciedla różne nurty artystyczne, dając świadectwo ewolucji sztuki  na przestrzeni wieków:

  • Neoklasycyzm: Neoklasycyzm jest jednym z ruchów artystycznych najczęściej reprezentowanych na cmentarzu, z posągami inspirowanymi klasycznym antykiem, charakteryzującymi się czystymi liniami i idealnymi formami.
  • Symbolizm: Symbolizm znajduje wyraz w wielu dziełach na cmentarzu, gdzie znaczenie rzeźb wykracza poza aspekt wizualny, dotykając tematów metafizycznych i duchowych.
  • Art Nouveau i Art Deco: Style te przejawiają się w różnych grobowcach i pomnikach, z zakrzywionymi liniami, motywami kwiatowymi i eleganckim wzornictwem odzwierciedlającym trendy artystyczne końca XIX i początku XX wieku.
  • Modernizm i współczesność: Niektóre grobowce i pomniki odzwierciedlają nowoczesne i współczesne trendy, z abstrakcyjnymi formami i innowacyjnym językiem rzeźbiarskim, który zrywa z klasyczną tradycją.

Artystyczne ekspresje są nie tylko hołdem dla zmarłych, ale także dziedzictwem kulturowym, które pokazuje różnorodność i bogactwo sztuki rzeźbiarskiej. Dzięki tym dziełom cmentarz staje się miejscem refleksji i docenienia sztuki, która wciąż inspiruje i porusza odwiedzających.

Jak dojechać do Cimitero Monumentale w Mediolanie

Aby dojechać do Cmentarza Monumentalnego w Mediolanie, można skorzystać z różnych środków transportu publicznego, w zależności od punktu wyjścia:

  • Metrem: Najbliższą stacją metra jest „Monumentale” na fioletowej linii M5. Po wyjściu ze stacji, Cmentarz Monumentalny znajduje się w niedalekiej odległości pieszo.
  • Tramwajem: Można również dojechać tramwajem, korzystając z linii 2 lub 14, które zatrzymują się na przystanku „Arena„, znajdującym się w pobliżu cmentarza
  • Autobusem: Dla osób preferujących autobus, najbliższym przystankiem jest „Bramante – Monumentale„, który obsługuje różne linie autobusowe.

Pamiętaj, aby przed podróżą sprawdzić aktualne rozkłady jazdy i ewentualne zmiany tras, które mogą wystąpić.

Godziny otwarcia i najlepsze pory na zwiedzanie

Cmentarz Monumentalny w Mediolanie jest otwarty dla zwiedzających przez cały rok, a wstęp jest bezpłatny.

Godziny otwarcia różnią się w zależności od pory roku:

  • latem (od 1 kwietnia do 30 września) cmentarz jest otwarty od 8:00 do 18:00, 
  • zimą (od 1 października do 31 marca) od 8:00 do 17:00.

Ostatnie wejście na cmentarz jest możliwe do 30 minut przed godziną zamknięcia.

Cmentarz można odwiedzać o każdej porze roku, ale wiosna i jesień są uważane za najlepszy czas na wizytę ze względu na łagodny klimat i piękno otaczającego krajobrazu. 

Wycieczki i programy edukacyjne

Cmentarz Monumentalny oferuje szereg wycieczek z przewodnikiem i programów edukacyjnych dla odwiedzających. Wycieczki te pozwalają odwiedzającym odkryć historię, sztukę i architekturę cmentarza, a doświadczeni przewodnicy dostarczają spostrzeżeń i ciekawych anegdot.

Wycieczki z przewodnikiem są dostępne w kilku językach, w tym włoskim, angielskim, francuskim i niemieckim, i można je zarezerwować zarówno dla grup, jak i indywidualnych zwiedzających.

Ponadto cmentarz oferuje programy edukacyjne dla szkół, z zajęciami edukacyjnymi i kreatywnymi warsztatami mającymi na celu zapoznanie uczniów ze sztuką, historią i kulturą.

Anna Bujanowska


Anna

Przez 18 lat mieszkałam w Mediolanie i to właśnie tam najlepiej poznałam codzienne życie miasta - nie tylko jego zabytki, ale też rytm, zwyczaje i mniej oczywiste strony. Dziś mieszkam we Wrocławiu, ale do Mediolanu nadal wracam regularnie.