Komunikacja miejska w Mediolanie – sieć metra, bilety, info

Mówiąc o komunikacji miejskiej w Mediolanie, zazwyczaj mówi się nie tylko o sieci transportu miejskiego w ramach samej gminy Mediolan, ale równie całej komunikacji łączącej Mediolan z pobliskimi miasteczkami i wioskami. Plan Mediolanu przypomina pajęczą sieć, ponieważ ulice rozchodzą się promieniście z centralnego Piazza Duomo. Większość miasta objęta jest przez trzy koncentryczne obwodnice, chociaż przedmieścia i tereny przemysłowe rozbudowują się stale w kierunku czwartej – łączącej system komunikacji miejskiej z systemem autostrad – obwodnicy Tangenziale. Centrum miasta jest jednak dosyć zwarte i większość obiektów interesujących turystów znajduje się w obrębie pierwszych dwóch obwodnic (poprowadzone są one wzdłuż historycznych granic miasta z różnych epok).

Jeśli nie palisz się do jazdy samochodem po Mediolanie to wcześniej czy później skorzystasz z metra czy tramwaju. Dlatego mam nadzieję, że te informacje tutaj okażą Ci się przydatne. 

Na sieć mediolańskiej komunikacji miejskiej składają się środki transportu:

• 5 linie metra MM (Metropolitana Milanese)
• 17 miejskich linii tramwajowych, i jedna międzymiastowa
•  sieć autobusowa i trolejbusowa
• 12 linii podmiejskiej sieci kolejowej (Passante Ferroviario)
• sieć kolejowa linii Trenord

Sieć transportowa w Mediolanie jest zarządzana przez firmę ATM – Azienda Trasporti Milanesi.

MM: Metropolitana Milanese czyli Metro w Mediolanie

Biorąc pod uwagę częste korki i obecność spalin na ulicach Mediolanu, nieuniknionym wydaje się zwrócenie uwagi na wydajny i niezbędny system metra. Mediolańska sieć metra, będąca zarówno najszybszym, jak i najbardziej praktycznym środkiem transportu, składa się z pięciu linii, każda oznaczona unikalnym numerem i kolorem. Rozciągając się na imponującą długość 101 kilometrów, sieć ta przecina miasto, oferując niezawodny i wygodny sposób dotarcia do tętniących życiem dzielnic Mediolanu.

Obecnie w Mediolanie  jest 136 stacji metra, z czego 116 pod ziemią. Na sieć metra w Mediolanie składają się:

M1 – linia czerwona

Pierwsza linia mediolańskiego metra, M1, znana również jako Linia Czerwona, została uruchomiona w 1964 roku. Łączy ona północno-wschodnią część miasta, rozpoczynając od stacji Sesto 1 Maggio FS w gminie Sesto San Giovanni, a kończąc na zachodnich obrzeżach Mediolanu. Od stacji Pagano linia się rozgałęzia, prowadząc na północny zachód do Rho Fieramilano i na południowy zachód do Bisceglie. Obecnie Linia Czerwona, z 38 stacjami rozciągającymi się na 27 kilometrów, oferuje szeroki dostęp do różnorodnych zakątków Mediolanu.

M2 – linia zielona

W 1969 roku w Mediolanie uruchomiono drugą linię metra, M2, zwaną Zieloną Linią. Ta kluczowa arteria transportowa łączy północno-wschodnią część miasta, rozgałęziając się na dwie trasy: jedna prowadzi do Cologno Nord w gminie Cologno Monzese, a druga do Gessate w gminie Gessate. Linia ta kieruje się także na południe miasta, włączając dwie dodatkowe stacje – Piazza Abbiategrasso i Assago Forum – w gminie Assago. Zielona Linia rozpościera się na ponad 40 kilometrów i ma 35 stacji, co czyni ją imponującą częścią miejskiej infrastruktury. Jako jedyna linia w Mediolanie posiada stacje naziemne, co dodaje uroku miejskiemu krajobrazowi i poprawia dostępność zarówno dla dojeżdżających do pracy, jak i turystów.

M3 – linia żółta

W 1990 roku w systemie metra Mediolanu zadebiutowała trzecia linia, M3, znana jako Linia Żółta. Ta linia stanowi kluczowe połączenie pomiędzy północnymi i południowymi częściami miasta, rozpoczynając się od stacji Comasina na północy i kończąc na stacji San Donato w gminie Mediolan. Oferując łatwe przejazdy między tymi regionami, Linia Żółta rozciąga się na 17 kilometrów i zawiera 21 stacji. Umożliwia to mieszkańcom i podróżnym wygodne przemieszczanie się po mieście, korzystając z efektywnej i niezawodnej sieci metra.

M5 – linia liliowa

Czwarta M5 (mimo, że oddana jako czwarta, ma numer 5) – liliowa została zainaugurowana w 2013 roku. Jest najnowsza, a zarazem najnowocześniejsza linia we Włoszech i jedna z najnowocześniejszych w całej Europie. Jest całkowicie zautomatyzowana i centralnie sterowana (dzięki systemowi driverless UTO). Wszystkie stacje mają platformy całkowicie oddzielone od pociągów przez drzwi peronowe, które otwierają się tylko wtedy, gdy pociągi są całkowicie zatrzymane i idealnie wyrównane. Długa na prawie 13 km, o  łącznej liczbie stacji 19, łączy północno-wschodnią część miasta (od stacji Bignami) z częścią zachodnią (Stadion San Siro)

M4 – linia niebieska

Nowa linia metra M4 w Mediolanie ruszyła z pierwszym odciniek już w listopadzie 2022 roku, a w październiku 2024 zostały oddane kolejne stacje. Łączy ona centrum miasta z lotniskiem Linate na wschodzie i dzielnicą San Cristoforo na zachodzie.

Na trasie długości 15 km znajduje się 21 stacji. Pasażerowie mogą się przesiadać do innych linii metra: M1 na stacji San Babila, M2 na Sant’Ambrogio i M3 na Sforza Policlinico. Dodatkowo na stacjach Forlanini, Dateo i San Cristoforo można się przesiąść do pociągów.

Niebieska linia może przewieźć 24 tysiące osób na godzinę, a w ciągu roku nawet 86 milionów pasażerów. W planach jest przedłużenie trasy o dwie stacje za lotniskiem – Idroscalo-San Felice i Segrate Porta Est. Mają być gotowe w 2026 roku.

Szczegółowy plan metra znajdziesz na stronie oficjalnej ATM, klikając w obrazek poniżej:

MM1, MM2, MM3, MM4 i MM5 łączą się w punktach: Stazione Centrale, Duomo, Cadorna, Loreto, San Babila i Zara.

Metro kursuje od wczesnych godzin porannych, od około 5:30 w dni powszednie i soboty oraz 6:00 w niedzielę i święta , do około 0:00-0:30 w nocy. Wyjątkiem jest dzień Bożego Narodzenia, kiedy metro kursuje od 7:00 do około 19:30. W nocy, kiedy metro nie kursuje, wzdłuż linii metra kursują nocne autobusy zastępcze.

Komunikacja miejska w Mediolanie – tramwaje

Już w 1876 roku sieć tramwajowa w Mediolanie rozpoczęła działalność wraz z inauguracją pierwszej linii łączącej Mediolan z Monza. Na tym wczesnym etapie usługi transportowe do przewozu pasażerów opierały się na „omnibusach” konnych. Jednak w 1893 r. nastąpił znaczny postęp, gdy trakcja elektryczna zastąpiła korzystanie z koni, wprowadzając bardziej wydajny i zrównoważony środek transportu.

Na początku XX wieku sieć tramwajowa w Mediolanie stała się dobrze rozwiniętym systemem. Odegrał istotną rolę w zaspokajaniu rosnących potrzeb transportowych miasta, łącząc różne dzielnice i ułatwiając wygodne podróżowanie jego mieszkańcom. Jednak po wojnie, zwłaszcza wraz z pojawieniem się inauguracyjnej linii metra w mieście, sieć tramwajowa zaczęła stopniowo podupadać. Wprowadzenie metra zapewniło szybszą i nowocześniejszą alternatywę, powodując zmianę preferencji osób dojeżdżających do pracy i prowadząc do stopniowego ograniczania korzystania z tramwajów.

Dzisiaj Mediolan posiada 17 miejskich linii tramwajowych, z których dwie dojeżdżają poza Mediolan (do Rozzano i Cinisello Balsamo) oraz 1 międzymiastową (z Mediolanu do Limbiate), o łącznej długości ponad 170 km.

Same tramwaje są uważane za symbol Mediolanu, z których najbardziej rozpoznawalnym jest model 1928 – seria 1500. Na 502 wybudowane w latach 1928-1932, do dziś w obiegu pozostają 163 jednostki. Model 1928 to ten, którego egzemplarze można spotkać również na ulicach San Francisco.

Tramwaje, w zależności  od linii, kursują od 4:30-6:00 rano do 1:00-2:30 w nocy.

Autobusy i trolejbusy 

W skład tej sieci, zarządzanej przez ATM, wchodzi około stu linii autobusowych (miejskich i podmiejskich) o łącznej długości ponad 870 km oraz 4 linie trolejbusowe (90, 91, 92, 93, z których dwie pierwsze jeżdżą po mediolańskiej obwodnicy a dwie następne łączą Viale Isonzo ze Stacją FN Bovisa oraz Viale Omero ze Stacją FS Lambrate)

Linie autobusowe i linie trolejbusowe 92 i 93) zaczynają jeździć około 5:30-6:00 a zjeżdżają do zajezdni około 0:30-1:45 w nocy. Natomiast linie 90 i 91 jeżdżą na okrągło (nie tylko naokoło obwodnicy ale również 24h na dobę.

Zarówno autobusy, trolejbusy (92,93) jak i tramwaje, w dzień Bożego Narodzenia oraz 1 maja kurują tylko od godziny 7:00 do około 19:30.

Korzystanie z komunikacji miejskiej nocą

Jest faktem, że ani metro, ani regularne linie autobusowe nie jeżdżą bardzo późną nocą. Jak na dużą metropolię to mediolańskie metro zamyka swoje bramki dosyć wcześnie, jeśli porównamy do innych dużych miast na świecie. Jednak nie należy panikować, w nocy również jest możliwość skorzystania ze środków komunikacji miejskie.

Pierwszą alternatywą są tak zwane autobusy dzielnicowe (radiobus di quartiere) i oznaczone literą Q (od quartiere) + numer. Jest takich linii 16 i każda z nich jeździ tylko po jednej dzielnicy. Jeżdżą między godziną 20:00 a 2:00.

Drugą alternatywą są linie nocne, oznaczone literą „N” + numer. Linie nocne pokrywają się z liniami metra M1, M2 i M3, (tutaj wyjątkowo nazywane są NM1, NM2 i NM3) zatrzymując się przy jego stacjach, oraz zastępują inne linie naziemne (autobusowe i tramwajowe). Jest ich 15:

• NM1 – dwie linie (przesiąść się pomiędzy nimi można przy stacjach, Pagano, Conciliazione i Cadorna):
  • Quartiere Olmi – Bisceglie M1 – Cairoli M1
  • Sesto 1° Maggio FS M1 – Molino Dorino M1
• NM2 – Casina Gobba M2 – Piazza Abbiategrasso M2
• NM3 – San Donato M3 – Comasina M3
• N15 – Gratosoglio – Duomo M1/M3
• N24 – Vigentino – Duomo M1/M3
• N25 i N26 – od Centrale M2/M3 do Cadorna M1/M2 i wkoło wzdłuż Cerchia dei Bastion (jedna linia w jednym kierunku, druga w przeciwnym)
• N27 – Viale Ungheria – Duomo M1/M3
• N42 – Bicocca – Centrale M2/M3
• N50 – Lorenteggio – Cairoli M1
• N54 – Lambrate FS M2 – Duomo M1/M3
• N57 – Quarto Oggiaro – Cairoli M1
• N80 – Quinto Romano – De Angeli M1
• N94 – Porta Volta – Cadorna M1/M2.
• Trolejbusy 91 i 92 jeżdżące wkoło Mediolanu wzdłuż obwodnicy, również zaliczają się do linii nocnych

Podmiejska sieć kolejowa Passante Ferroviario

Sieć Passante Ferroviario, potocznie nazywana liniami „S” łączy różne obszary podmiejskie między sobą i przebiega również przez sam Mediolan. Pociągi kursują zarówno naziemnie jak i pod ziemią. Część podziemna przebiega głównie pod Mediolanem. Passante Ferroviario ma wiele stacji w samym Mediolanie i doskonale łączy się (i uzupełnia) z siecią ATM. Przykładowo stacje Garibaldi FS, Repubblica, Porta Venezia, Cadorna FN, Domodossola FN pokrywają się z sieciami metra. Jeśli klikniesz w obrazek sieci metra i otworzysz mapę, zobaczysz je oznaczone kolorem niebieskim. Dzięki Passante Ferroviario możesz szybko przemieścić się z jednej części miasta do drugiej, nawet tam, gdzie samo metro nie dociera.

Sieć podmiejska składa się z 12 linii i łączy Mediolan z takim miejscowościami jak Saronno, Lecco, Varese, Novara czy nawet Chiasso. Wszystkie linie znajdziesz na mapie.

Sieć kolejowa Trenord

Również pociągi należące do Trenord wchodzą w skład sieci komunikacji miejskiej. Są to pociągi regionalne i łączą Mediolan z innymi miastami w regionie. Oznaczone są literą „R„. Można się nimi również poruszać po Mediolanie.

Dokładny rozkład jazdy i schematy wszystkich linii komunikacji miejskiej można znaleźć na stronie ATM: Giro Milano (Godziny i kalendarz). Na stronie tej również można znaleźć dokładną trasę z uwzględnieniem wszystkich środków komunikacji wpisując adres początkowy i docelowy.

Ceny biletów komunikacji miejskiej w Mediolanie

W Mediolanie obowiązuje zintegrowany system taryfowy STIBM, w którym cena biletu zależy od liczby stref, przez które podróżujesz. Miasto znajduje się w centralnej części tego systemu, a większość atrakcji turystycznych, hoteli i dzielnic odwiedzanych przez przyjezdnych leży w obrębie taryfy miejskiej Mi1–Mi3. Dla turystów oznacza to prostą zasadę: w zdecydowanej większości przypadków wystarczy standardowy bilet miejski, bez konieczności analizowania dalszych stref.

System biletowy obejmuje metro, tramwaje, autobusy oraz wybrane połączenia kolejowe w granicach miasta, a bilety różnią się długością ważności i sposobem użycia.

Aplikacja na smartfony

Io viaggio ovunque in Lombardia (IVOL) – karta i bilety zintegrowane

Jeśli zamierzasz podróżować nie tylko po Mediolanie ale wybtrać się również do pobliskich miasteczek w obrębie Lombardii, rozważ zakupienie bieltu „Io viaggio ovunque Lombardia„

Karta dla mieszkańców Lombardii

Karta „Io viaggio ovunque in Lombardia” („Jeżdżę wszędzie w Lombardii”) to osobista karta elektroniczna, która umożliwia załadowanie różnych rodzajów abonamentów do podróżowania środkami lokalnego transportu publicznego na terenie Lombardii. Karta „Io Viaggio” Lombardia nie jest specjalnie skierowana do turystów czy cudzoziemców ogólnie. Karta i abonamenty „Io Viaggio” są głównie przeznaczone dla mieszkańców Lombardii lub dla określonych kategorii użytkowników, które spełniają pewne wymagania,.

Bilety zintegrowane IVOL dla turystów na Lombardię

Dostępne są opcje biletów zintegrowanych, które umożliwiają podróżowanie przez 1, 2, 3 lub 7 kolejnych dni za pomocą lokalnych środków transportu publicznego na terenie całej Lombardii, co może być odpowiednie dla turystów.

Z biletem „Io viaggio ovunque in Lombardia” możesz podróżować wszystkimi środkami lokalnego transportu publicznego w Lombardii, w tym:

• Autobusami miejskimi i międzymiastowymi
• Tramwajami
• Metrem
• Usługami transportu publicznego na żądanie, takimi jak Callbus ATM, Stradibus z Cremony, Taxi-Bus z Mantui (z wyjątkiem konieczności dopłaty do standardowej taryfy, jeśli jest to wymagane)
• Pociągami kategorii R (Regionalne), RV (Regionalne Szybkie) i RE (Regio Express), Malpensa Express oraz S (Podmiejskie), podróżując w drugiej klasie w ramach ważności Taryfy Regionalnej Kolejowej Lombardii
• Promami na jeziorze Iseo
• Kolejkami linowymi i kolejami linowo-terenowymi lokalnego transportu publicznego, takimi jak kolejka Margno – Pian delle Betulle w Lecco, kolejka Malnago – Piani D’Erna w Lecco, kolejka Albino – Selvino w Bergamo, kolejka Campodolcino – Alpe Motta w Sondrio, kolejka Argegno – Pigra w Como, kolejka Ponte di Piero – Monteviasco w Varese, funikular Bergamo Bassa – Alta w Bergamo, funikular Colle Aperto – San Vigilio w Bergamo, funikular Como – Brunate w Como, kolejka Moggio – Piani di Artavaggio w Lecco, funikular Varese Vellone – Santa Maria del Monte w Varese.

Oznacza to, że możesz podróżować nie tylko w obrębie miasta Mediolan, ale także odkrywać inne miasta i atrakcje na terenie całej Lombardii, takie jak jezioro Iseo, otaczające je góry i wzgórza, oraz inne ważne miasta jak Bergamo, Como, Lecco i Varese, korzystając z szerokiej gamy środków transportu publicznego,

Jeśli chcesz skorzystać z pociągu odjeżdżającego z Milano Cadorna / Milano Centrale lub jeśli chcesz odjechać/przyjechać na lotnisko Malpensa, niezależnie od tego, z której stacji odjeżdżasz, musisz zakupić bilet specjalny Malpensa Express.
Jeśli chcesz skorzystać z tańszej opcji, sprawdź stronę o lotnisku Malpensa.

Gdzie można kupić bilet „Io viaggio ovunque in Lombardia”? 

Zakup biletu IVOL jest możliwy:

• Online poprzez stronę internetową lub aplikację Trenord: iOS, Google Play
• W kasach na stacjach kolejowych.
• Korzystając z automatów biletowych Trenord lub ATM.
• W punktach obsługi klienta ATM oraz w głównych punktach sprzedaży lokalnych firm transportu publicznego.

Walidacja biletu:

• Bilety kupione  biletów w kasie, u autoryzowanych sprzedawców lub z automatów biletowych (papierowe / magnetyczne) muszą być być walidowane przed pierwszą podróżą.
• Dla biletów zakupionych online, weryfikacja nie jest wymagana, ponieważ dzień rozpoczęcia ważności jest wybierany podczas zakupu. Jednakże, dla biletów ważnych przez 7 dni, konieczne jest wpisanie imienia i nazwiska na bilecie.