Położenie geograficzne Mediolanu
Herb Mediolanu
Historia Mediolanu
Święty Ambroży – patron miasta
Historia Panettone
Madonnina
Urząd miejski
Kuchnia mediolańska
Zanim wejdziesz do Duomo, zrób jedną rzecz: stań przed głównymi drzwiami i zadrzyj głowę. Tuż nad nimi, na balkonie po lewej stronie, stoi rzeźba, którą codziennie mija tysiące turystów, zwykle nie wiedząc, że mogła stać się inspiracją dla jednego z najbardziej rozpoznawalnych pomników na świecie.
Mediolańczycy mówią: „jeśli czegoś nie ma w Mediolanie, to znaczy, że nie istnieje„. Mają tu widocznie na myśli również Statuę Wolności.
La Legge Nuova, rzeźba z 1810 roku autorstwa Camilla Pacettiego na fasadzie Duomo, uznawana jest za jedno z najbardziej prawdopodobnych źródeł inspiracji nowojorskiej Statuy Wolności.
Nowe Prawo i Stare Prawo – co zobaczysz na balkonie?
Na balkonie nad głównym wejściem do Duomo stoją dwie rzeźby: La Legge Nuova (Nowe Prawo) po lewej i La Legge Vecchia (Stare Prawo) po prawej.
La Legge Nuova (Nowe Prawo) wyrzeźbił w 1810 roku Camillo Pacetti, artysta urodzony w Rzymie, ale – jak mówi się o nim w Mediolanie – „zaadoptowany” przez miasto. Pracował tu na przełomie XVIII i XIX wieku, zostawiając po sobie ślad nie tylko na katedrze, ale i przy dekoracji Arco della Pace.
La Legge Nuova ubrana jest w grecką tunikę, na głowie nosi gwiaździstą koronę. Prawą dłoń unosi z pochodnią, lewą podpiera na krzyżu. Podobieństw ze słynną nowojorską koleżanką jest kilka: w pochodni, koronie, tunice. Nowojorska Statua Wolności trzyma w lewej ręce tablice – ale tu wchodzi do gry sąsiadka z balkonu: La Legge Vecchia właśnie z tablicami w dłoni.
La Legge Vecchia (Stare Prawo), wyrzeźbiona przez Luigiego Acquistiego w 1810 roku, stoi po prawej stronie. Postać ma na sobie rzymską togę i trzyma dwie tablice Dekalogu – detal, który nieprzypadkowo kojarzy się ze Statuą Wolności. W zestawieniu z rzeźbą po drugiej stronie całość nabiera jeszcze wyraźniejszego znaczenia, bo odwołuje się do przejścia od Starego do Nowego Prawa.
La Legge Nuova (Nowe Prawo)- Statua Wolności w Nowym Jorku
- La Legge Vecchia (Stare Prawo)
Wskazówka praktyczna: Zadrzyj głowę już przed wejściem do katedry – rzeźby są widoczne gołym okiem nad głównym portalem. La Legge Nuova jest po lewej stronie balkonu (patrząc od frontu), La Legge Vecchia po prawej.
Czy Bartholdi widział rzeźbę Pacettiego?
Nie ma bezpośredniego dowodu, że Frédéric Auguste Bartholdi widział La Legge Nuova, ale rzeźba Pacettiego wyprzedza nowojorski pomnik o ponad 70 lat.
Pacetti zasłynął lokalnie jako portrecista i autor popiersi Napoleona i Marii Luizy, ale nigdy nie zaistniał na arenie międzynarodowej, do której kierował swoje ambicje Bartholdi. Francuz mógł zatem – jak to się mówi dyplomatycznie – zainspirować się dziełem włoskiego artysty bez ryzyka, że ktoś go o to oskarży.
Sprawa nie jest jednak tak prosta. Teoria o mediolańskim pierwowzorze to jedna z kilku: Francuzi wskazują na Kolos Rodyjski, Toskańczycy – na Statuę Wolności Poezji Pia Fediego z lat 1870-1883, umieszczoną w bazylice Santa Croce we Florencji i wzorowaną zresztą wprost na dziele Pacettiego. Dyrektor Tate Gallery w Londynie wskazywał z kolei na obraz Delacroix z 1830 roku. Bartholdi sam nigdy nie przyznał się do żadnej konkretnej inspiracji.
Fakty, które przemawiają za Mediolanem: La Legge Nuova powstała w 1810 roku – ponad 70 lat przed odsłonięciem nowojorskiego pomnika w 1886. Pochodni, korona, unoszone ramię, grecka tunika – lista podobieństw jest długa. A bozzetto (gliniany model) rzeźby Pacettiego, wysokości 50 cm, można dziś obejrzeć w Galleria d’Arte Moderna w Mediolanie.
Gdzie to wszystko zobaczyć?
Więcej przeczytasz w źródłach zewnętrznych:
Przez 18 lat mieszkałam w Mediolanie i to właśnie tam najlepiej poznałam codzienne życie miasta - nie tylko jego zabytki, ale też rytm, zwyczaje i mniej oczywiste strony. Dziś mieszkam we Wrocławiu, ale do Mediolanu nadal wracam regularnie.